Uskudar'a Gider Iken ...

Uskudar'a gider iken
Aldi da bir Yagmur

Bana deseler ki en iyi bildigin Istanbul turkusu hangisidir, herhalde "Uskudar'a gider iken" derdim. Dilimden de pek dusmez bu nagmeler. Islik calmaya da cok musaittir soylemesi ayip.

Nereden aklima geldiyse geldi, gecenlerde oturdum bu sarkinin tarihcesini biraz arastirdim. Bendenizi oldukca sasirtan ilginc bir neticeye ulastim.

Efendim vakt-i zamaninda, yigit Osmanli cengaverlerinin Kirim'i yeniden almak icin Ingiliz ve Frenk asakiriyle omuz omuza Ruslara karsi savastigi 1850'li yillarda Istanbul'a bir Iskoc birligi gelmis. Malum Iskocya eski adiyla Buyuk Britanya, yeni adiyla Birlesik Krallik'in parcasi ya, Iskoc askerleri de Britanya saflarinda savasmak uzere memleketimize gelip yerlesmisler. Iclerinden bir bestekar cikip bu bildigimiz Uskudar'a gider iken sarkisini bestelemis. Etekli Iskoc askerleri bu sarkiyi soyleyerek sokaklarda dolasir, Turk halki da bu hilkat garibesi "Donsuz Askerleri" seyrederek eglenirmis. Sarki nasil bir gufteyle soylenirdi bilinmez.

O yillar tam da Osmanli'da muasir medeniyet seviyesine cikmanin Avrupali gibi giynmekle olacaginin sanildigi yillar. Padisah ferman buyurmus, memurin pantolon ve uzun ceketler giymeye baslamis. Ne memurin alisabilmis bu kiyafetlere ne de ahali. Daha once kiyafeti degisen eli sopali asakire laf soyleyemeyen ahali hincini gariban memurinden almislar. Garibanlar koyun delisi gibi ahaliye maskara olmuslar.

Rivayet odur ki halk bu Iskoc sarkisini cok begenmis. Bir kisim kulhan beyleri de memurinle dalgalarini gecmek icin biyiklarini bura bura bu sarkiyi soylerlermis. "Katibimin setresi uzun, etegi camur" "katip uykudan uyanmis gozleri mahmur" laflari da gariban mamurlari ti'ye almak icin soylenir olmus.

Melodinin A la Turca nefaseti, guftenin siyasi ortama kamilen uygunluk gostermesi neticesinde halk sarkiyi dillerden dusurmez olmus. Hatta bir rivayete gore akli ticarete iyi calisan Iskoc bezirganlari tutup bir de bu melodiyi calan calar saatler yaptirip Istanbul'da satmaya baslamislar da saatin girmedigi ev kalmamis.

Membai ne olursa olsun, bu sarki bizim sarki. Uskudar bizim, katip bizim, asakir bizim. Varsin Iskoclar ilk soylemis olsunlar.